محمد الريشهري

61

دانشنامه امام مهدى ( ع ) بر پايه قرآن ، حديث و تاريخ ( فارسى )

روايى خويش باشد . بنا بر اين ، او مىخواهد بگويد كسانى كه اين احاديث را براى وى نقل كرده‌اند يا در كتب خود نوشته‌اند ، مورد وثوق هستند ، نه اين كه همهء كسانى كه در سلسله اسناد احاديث كتاب وى ( المزار الكبير ) آمده‌اند ، مورد وثوق او باشند . 2 . وقتى برخى از راويانِ كتاب‌هايى مانند الكافى ( با آن همه دقّت مؤلّف آن ) ، ثقه نيستند ، بعيد به نظر مىرسد مؤلّفى ادعا كند كه همهء راويان كتاب او ، مورد وثوق او هستند . 3 . بر فرض كه از عبارت ياد شده ، استنباط شود كه ابن مشهدى ، همهء راويان كتاب المزار الكبير را توثيق كرده است ، با توجّه به اين كه وى از متأخّرانْ محسوب مىشود ، قطعاً توثيق او هم بر پايهء حدس و نظر بوده و از اعتبار لازم ، برخوردار نيست . بر اين اساس ، هر چند مورد وثوق بودن مشايخ ابن مشهدى ، موجب اعتبار نِسبى احاديث كتاب اوست ، ليكن اين اعتبار ، به گونه‌اى نيست كه بتوان با اطمينان ، زيارت‌نامهء ياد شده را به طور مستقيم ، به امام زمان عليه السلام نسبت داد . لذا به كسانى كه « زيارت ناحيهء مقدّسه » را بازگو مىنمايند ، توصيه مىشود كه آن را مستقيماً به امام زمان عليه السلام نسبت ندهند ؛ بلكه آن را به نقل از كتاب المزار الكبير ، از ناحيهء مقدّسه ، گزارش نمايند . گفتنى است در بارهء كتاب ابن مشهدى ، نكات ديگرى نيز هست كه در اين مختصر ، فرصت پرداختن به آنها نيست . ميزان اعتبار زيارت دوم ( مشهور به « زيارت شهدا » ) اين زيارت‌نامه نيز منسوب به ناحيهء مقدّسه است ؛ ليكن به « زيارت شهدا » مشهور است . در اين باره نيز چند نكته ، قابل توجّه است :